Deniz Çayırları

Deniz Çayırları Neden Önemlidir?

1. Ekolojik Katkı
Birincil üretici: Tropikal ormanlardan daha fazla organik madde üretirler.
Besin kaynağı: Besin zincirinde en üst sıradadırlar.
Biyoçeşitlilik bakımından kilit ekosistem: Farklı yüzlerce omurgasız ve alg türüne ev sahipliği yapmaktadırlar.
Suyun oksijence zenginleştirirler: Her gün her m2 için 10 Litre’nin üzerinde oksijen oluştururlar.
Hayvanları predatörlerden koruma: Yaprak sürgünleri altında barınak teşkil ederler.

2. Sedimente katkısı
Su hareketinin azaltılması: Güçlü akıntı ve dalgaları şiddetini azaltırlar.
Yumuşak zeminlerin stabilizasyonu: Akıntı ve dalgalarla birlikte su kolonunda oluşan askıda katı maddeleri bünyelerine alarak suyu berraklaştırırlar.
Plajlarda erozyona karşı mücadele: Ölü yaprakların littoral zonda birikimi sayesinde bariyer görevi görürler.

3. Ekonomik katkı
Yumurtlama ve üreme alanları: Balıkların ve krustaselerin/eklem bacaklıların yumurtlama ve üremeleri için ortam habitat görevi görürler.
Çok sayıda tür için yaşam alanıdır: Ekonomik balıklar için barınak teşkil ettiğinden sürdürülebilir balıkçılık faaliyetlerine katkı sağlarlar.

Deniz Çayırı Yatakları Niçin Kayboluyor?

1. Kıyı gelişimi: Kıyı rekreasyonları, liman inşaatları ve kirlilik tarafından tehdit altındadırlar.
2. Kentsel ve endüstriyel atıklar: Evsel ve endüstriyel atıkların denize deşarj edilmeleri nedeniyle fotosentezde kullanacağı su kolonundaki ışıktan faydalanamazlar.
3. Mekanik hasar: Balıkçı trolleri veya tekne çapalarının dipte sürütülmesiyle kökleri sökülür.
4. Besin tuzu artışı: Kentsel aktiviteler, tarım faaliyetleri ve balık yetiştiriciliğinin sebep olduğu besin tuzu konsantrasyonlarındaki artış sebebiyle yapraklarının üzerini kaplayan epifitik alglere karşı hayatta kalma rekabetine girer.

Türkiye Kıyılarında Deniz Çayırı Yatakları Çalışması

Akdeniz Türkiye, deniz çayırı yataklarının gelişimi açısından olağanüstü koşullar sağlıyor.
İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ve ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü işbirliğinde Gökçeada ve Mersin’de yapılan çalışmalar bu çayırların önemini ortaya koymaktadır.
Mersin deniz çayırlarının kuzey-güney uzantısının sınırlarına karşılık belirli bir öneme sahiptir. Türün coğrafik dağılımının sınırları yaz mevsiminde yüksek su sıcaklığı ile ilişkilidir. Gökçeada’da deniz çayırların Karadeniz’den gelen düşük tuzluluktaki akıntıların ve Akdeniz’den gelen yüksek tuzluluktaki akıntıların etkisi altındadır.

Akdeniz’de Deniz Çayırlarının Korunması İçin Eylem Planı!

Barselona Kongresi’nde akit taraflarca 1999’da kabul edilen Eylem Planının hedefleri;
*Deniz çayırlarının korunması ve yönetimi için önlem alınması
*Littoral ekosistemlerin kilit bileşenleri olan deniz çayırlarının gerilemesine karşı mücadele etmek
*Karakteristik bölgelerde deniz çayırlarının korunmasını sağlamak.
Bu eylem planının uygulanması UNEP/MAP-RAC/SPA tarafından sağlanmaktadır.

MedPosidonia Projesi

Total Corporate Foundation tarafından sağlanan finansal destek sayesinde 3 yıllık bir sürede (2006-2009) Cezayir, Libya, Tunus ve Türkiye’de deniz çayırlarının incelenmesi, haritalanması ve envanter toplanması için alt bölge projesi gerçekleştirilmiştir.
Projenin hedefi, seçilen bölgelerde deniz çayırlarının varlığı ve gelişimi/gerilemesi hakkında bilgi toplamak ve ulusal katılım gruplarına eğitim vererek gelecekte bu görevlerin sürdürülmesini hedeflemektedir.


Posidonia oceanica (Linnaeus) Delile

Genel isimleri: Seagrass (En), Deniz çayırı (Tr)
Dağılım: Ege ve Akdeniz’in endemik deniz fanerogamlarıdır.
Habitat: Kıyısal bölgenin zemininde geniş yataklar oluştururlar. Sıklıkla kum gibi yumuşak yüzeylerde, bazen de çamurlu yüzeylerde bulundukları gibi kayalık deniz yüzeylerinde de görülürler. Kuvvetli ışığa gereksinim duyduklarından büyümesini sınırlandıran faktörler arasında suyun berraklığı ve derinliği gelir. Genel olarak 30-35 m derinliklere kadar dağılım gösteren bu bitkiler, su berraklığı arttığında 40 m’ ye kadar ulaşabilirler. Stenohalindirler ve nehir ağzı yakınlarında kaybolurlar ve tatlı su bölgelerinde tamamen yok olurlar. Deniz çayırlarının dökülen yaprakları dalgalar tarafından yuvarlanarak kum taneleriyle karıştıklarında kahverengimsi yumuşak top formunda sahillerde bulunabilirler.
Yaşamı: Çok yıllık rizomları tarafından vejetatif üreme görülür. Çiçeklenme ve meyve oluşumu nadirdir.
Boyutları: Deniz çayırlarının yaprakları 30 cm ve üzeri uzunluktadır ve yaklaşık 1 cm genişliğindedir.
Morfolojisi: P. oceanica çayırları Akdeniz ve Ege Denizi’ndeki en önemli birincil üreticilerdir. Rizom adı verilen köklerden ve yapraklardan oluşmuşlardır. Rizomlar, yatay veya dikey olarak zeminde gelişim gösterir. Deniz çayırları kıyı boyunca uzanan önemli ekosistemler olarak kabul edilirler. Akdeniz’in temel biyoçeşitlilik rezervuarı olan P. oceanica diğer birçok tür için barınak görevi görür. Hidrodinamik güçler (dalgalar, akıntılar) bu çayırları zayıflatır.
Deniz çayırları, Türk Deniz Hukukunca mevcut Eylem Planı ile korunmaktadır. Ancak, kıyı yapılanması, galsama ağları, dip trolü, çapalama, kirlilik ve bulanıklık sebebiyle gerileme göstermektedirler.

Kaynaklar

Öztürk, B., Aktan, Y.,Topaloğlu, B., Keskin, Ç., Karakulak, S., Öztürk, A.A., Dede, A., Türkozan, O. (2004). Marine Life of Turkey in the Aegean & Mediterranean Seas (ed., B. Öztürk). Turkish Marine Research Foundation (TÜDAV) Publications. Marine Education series. Number 10. İstanbul, Turkey. 200pp.

http://www.rac-spa.org/medposidonia_outlook